فرماييد از شما اطاعت و از فرمانتان متابعت خواهند كرد . امام فرمود : آيا مىتوانيد از جيب برادر مؤمنتان مايحتاجتان را برداريد ؟ گفتم : نه . امام پاسخ داد : بدمائهم أبخل ؛ آنان نسبت به خونشان بخيل‌تر هستند . « 1 » از طرف ديگر ، از آن روى كه امام مجبور به رعايت تقيه بود و بسيارى از شيعيان عراق در اثر فشار و اختناق موجود ، انتظار داشتند كه امام به عراق آمده و دست به شمشير ببرد ، طبعا برخى از آنها نسبت به امامت آن حضرت دچار ترديد مىشدند و بدين سبب و به دليل اين كه آگاهى كافى دربارهء امامت امام باقر عليه السّلام بدانها نمىرسيد ، در ميان آن حضرت و برادرش زيد مردّد شدند و اين امر موجب پيدايش انشعاباتى در شيعه گشت . گرچه امام هفت سال زودتر از قيام برادرش زيد در كوفه ، وفات يافت . اما در همين دوره و پس از آن ريشه‌هاى گرايش به زيد در ميان شمارى از شيعيان رشد كرد . على رغم تمامى اين ناملايمات ، از آنجا كه شيعيان در مخالفت با مصالح امويان گام بر مىداشتند ، اختلافات داخلى آنها را كمتر تهديد مىكرد . اما به موازات فروكش كردن فشارهاى سياسى بر آنان ، مسألهء غلات به تدريج دامنهء بيشترى به خود گرفت ، به طورى كه در زمان امام صادق عليه السّلام مسألهء اصلى شيعه همين بود . فشارى كه از ناحيهء امويها بر شيعه اعمال مىشد جز در دو سال حكومت عمر بن عبد العزيز - از 99 تا 101 - در تمام دوران حكومت آنان به شدّت ادامه داشت . كلماتى از قبيل من بلى من شيعتنا ببلاء فصبر كتب الله له أجر ألف شهيد ؛ « هر كس از شيعيان ما به بلائى گرفتار آيد و صبر و شكيبايى از خود نشان دهد ، خدا او را ثواب هزار شهيد عطا فرمايد » حاكى از فشارهايى است كه بر شيعيان وارد مىشد و امام مىكوشيد بدين وسيله آنان را به مقاومت و خويشتن‌دارى هر چه بيشتر فرا خواند . روايت مفصلى از امام باقر عليه السّلام دربارهء تحليل اوضاع سياسى شيعه و فشار خلفا از آغاز تا زمان آن حضرت نقل شده كه به منظور روشن شدن ديدگاه‌هاى امام در اين زمينه به نقل آن مىپردازيم : ما اهل بيت ، از ستم قريش و صف‌بندى آنان در مقابلمان چه‌ها كشيديم و شيعيان و دوستان ما از مردم چه‌ها كشيدند . زمانى كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 3 ، ص 425